Chùa Một Cột

Chùa Một Cột còn có tên gọi khác là Chùa Mật, Diên Hựu tự hay Liên Hoa Đài hoặc Nam Thiên Nhất Trụ. Những cái tên mỹ miều cũng phần nào nói nên kiến trúc độc đáo và ý nghĩa quan trọng của Chùa Một Cột đối với mảnh đất nghìn năm văn hiến. Giữa lòng Hà Nội, chùa Một Cột như “đóa sen ngàn năm tuổi” tỏa hương sắc tô điểm nên vẻ đẹp cổ kính và trang nhã cho thủ đô.

Chùa Một Cột ở đâu?

Tọa lạc tại quận Ba Đình, thành phố Hà Nội, chùa Một Cột gần Lăng Bác và nằm ở phía Tây Hoàng Thành Thăng Long. Vị trí đắc địa này khiến cho du khách có thể đến được Chùa Một Cột bằng các phương tiện công cộng hay cá nhân một cách dễ dàng và thuận tiện nhất.

Lịch sử chùa Một Cột

Tương truyền, Lý Thái Tông là vị vua cho khởi công xây dựng chùa Một Cột vào mùa đông năm 1049, theo gợi ý của nhà sư Thiền Tuệ. Nhưng một số nhà sử học trong cuốn “Hà Nội – di tích lịch sử và danh thắng” lại cho rằng: vào năm Hàm Thống thứ nhất thời nhà Đường, tại vị trí chùa Một Cột ngày nay đã có dấu tích một ngôi chùa lầu ngọc giữa hồ nước vuông. Vua Lý Thái Tổ đến đây cầu nguyện và cho xây thêm chùa và đặt tên là Diên Hựu tự (nghĩa là phúc lành dài lâu).

Nằm trong quy luật thường tình của tạo hóa, chùa Một Cột không tránh khỏi sự tàn phá khốc liệt của thời gian và cả chiến tranh. Vào những năm 1840, 1850 chùa liên tục phải tu bổ.

Năm 1954, quân viễn chinh Pháp đã đặt mìn phá hỏng chùa Một Cột. Do đó vào năm 1955, chùa Một Cột đã phải trải qua một cuộc trùng tu lớn nhằm phục dựng y nguyên các đặc điểm kiến trúc trước đây.

Chùa Một Cột xưa

Kiến trúc chùa Một Cột

Các nhà nghiên cứu khẳng định kiến trúc một cột đã có từ trước đời Lý, do đó chùa Một Cột chính là một công trình nối tiếp truyền thống nghệ thuật từ cha ông. Chùa Một Cột được làm hoàn toàn bằng gỗ, bên trong thờ Phật Bà Quan Âm.

Phật Bà Quan Âm bên trong Chùa Một Cột
Tượng Phật Bà Quan Âm bên trong Chùa Một Cột

Chùa Một Cột hiện nay có dạng hình vuông với mỗi cạnh dài 3m, mái cong mà người ta vẫn hay gọi là Đài Liên Hoa. Cột của chùa cao 4m, được đặt trên hai đá tảng chồng lên nhau. Trên mái của chùa có mảng trang trí “lưỡng long triều nguyệt” biểu tượng cho quyền uy và trí tuệ con người Việt Nam.

Chùa Một Cột như một đóa sen nằm giữa một ao sen xây bằng gạch xanh ngọc. Trong vườn chùa hiện vẫn còn cây bồ đề cổ thụ, tán lá xum xuê do tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad tặng Bác. Tổng thể kiến trúc và cảnh quan chùa Một Cột gợi lên một vẻ đẹp kiến trúc không quá lớn nhưng vĩ đại bởi giá trị nghệ thuật và tâm linh.

Chùa Một Cột trong ao sen
Chùa Một Cột trong ao sen

Với những giá trị đó, năm 2006, chùa được xác nhận là “Kỷ lục Việt Nam”. Sau đó 6 năm, chùa Một Cột được công nhận là “ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất châu Á” bởi Tổ chức Kỷ lục châu Á.

Biểu tượng chùa Một Cột

Chùa Một Cột là biểu trưng của văn hóa Việt Nam: gắn với nước, với sen và ưa chuộng kích cỡ vừa tầm, khéo xinh là vừa đẹp. Mặt khác, chùa Một Cột còn là minh chứng tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc độc đáo của ông cha, thể hiện niềm tin tâm linh cả dân tộc. Do đó, ngày nay Chùa Một Cột được chọn làm biểu tượng cho thủ đô và cả đất nước Việt Nam.

Biểu tượng chùa Một Cột trên mặt đồng tiền xu Việt Nam
Biểu tượng chùa Một Cột trên mặt đồng tiền xu Việt Nam

Chiêm ngưỡng chùa Một Cột cũng như thấy được cái đẹp tâm hồn, giá trị lịch sử và giá trị văn hóa tâm linh Việt Nam. Bởi vậy, chùa Một Cột xứng đáng là một điểm đến không thể bỏ lỡ của du khách thập phương khi ghé thăm Hà Nội, hứa hẹn là nơi hội tụ những tinh túy ngàn đời từ ông cha…